Een nieuwe fase met nieuwe kansen

Het kabinet heeft besloten dat vanaf 1 januari 2018 de quotumregeling ingaat. Dat staat in de brief van de staatssecretaris van SZW, die mede namens de minister van BZK is gestuurd aan de Tweede Kamer. Ook maken de gezamenlijke overheidssectoren een plan van aanpak en is er een breed onderzoek aangekondigd. Kortom, een aantal nieuwe ontwikkelingen. Emilie Schreuder, middenmanager van het ministerie van BZK, licht toe wat dit betekent voor het Rijk en geeft haar visie hierop.

Emilie Schreuder

Nieuwe fase

Emilie: ‘We zitten in een nieuwe fase nu de quotumregeling wordt geactiveerd. Er is de afgelopen jaren ontzettend hard gewerkt door alle projectleiders die een taak hebben om banen te creëren voor mensen met een arbeidsbeperking.’ Dit terwijl er in de pioniersfase nog veel onduidelijkheid was over de wet. Emilie: ‘Dat is dan ook een grote worsteling geweest. Sommigen zijn daar heel positief bij gebleven en hebben hun optimisme en inspiratie gehouden. Daarnaast zijn er ook mensen die het enthousiasme een beetje hebben verloren.’

Quotumregeling voor overheidswerkgevers
Het is de overheidswerkgevers gezamenlijk niet gelukt om in 2016 voor voldoende banen voor medewerkers met een arbeidsbeperking te zorgen. Om deze reden heeft het kabinet besloten om vanaf 1 januari de quotumregeling te laten gelden voor overheidswerkgevers. Wanneer een individuele werkgever niet voor genoeg extra banen voor arbeidsbeperkten zorgt, krijgt hij vanaf nu te maken met een quotumheffing. Dit betekent dat een werkgever moet betalen voor niet ingevulde banen. Meer informatie over de quotumregeling kunt u lezen in de Q&A van Team Inclusief.

Knelpunten om aan de quotum te voldoen

Emilie: ‘Het vorige kabinet met staatssecretatis Jetta Klijnsma heeft ervoor gezorgd dat werkgevers serieus aan de slag zijn gegaan met banen voor arbeidsbeperkten. Helaas zijn er nog onopgeloste knelpunten. Wat je ziet is dat een groot deel van de doelgroep laag- of niet opgeleid is. Geschikte taken voor hen liggen in het facilitaire domein, zoals onder andere in de catering. Bij het Rijk worden veel facilitaire taken uitbesteed. Dit zit in contracten die zo zijn opgesteld dat we de doelgroep daarin mee kunnen laten doen. Echter tellen deze mensen dan niet bij ons mee als werknemer, maar bij de marktsector.’

Nieuwe ronde nieuwe kansen

Emilie: ‘Het zal voor onderdelen niet altijd makkelijk zijn om invulling te geven aan het aantal banen dat voor het quotumpercentage behaald moet worden. We moeten met zijn allen hard aan de slag en creatief zijn om hieraan te voldoen. Wel zie ik dat er ook kansen liggen om bij het nieuwe kabinet oplossingen aan te dragen.

In het kader van het aangekondigde brede onderzoek is het voornemen, in samenspraak met voor de doelgroep kansrijke brancheorganisaties (bijvoorbeeld catering, schoonmaak, verhuizing, beveiliging, onderhoud meubels, groenonderhoud of onderhoud gebouwen), te verkennen welke afspraken te maken zijn over de inzet van arbeidsbeperkten in de contracten van de rijksoverheid. Welk percentage arbeidsbeperkten kan een leverancier in zijn primaire proces inzetten (absorberen) en hoeveel banen zou dat dan gemiddeld op jaarbasis opleveren in het contract van de rijksoverheid? En wat is de som van de banen voor arbeidsbeperkten van alle contracten van de door ons geïndiceerde leveranciers op jaarbasis? In de huidige wet is er een scherp onderscheid tussen markt en overheid bij het realiseren van banen en waar deze meetellen. Dit onderscheid werkt contraproductief en zou voor de registratie van banen los moeten worden gelaten: het gaat om banen voor Nederland.

Wind in de rug

In de brief van de staatssecretaris van SZW worden de gezamenlijke overheidssectoren gevraagd een plan van aanpak te maken. Deze plannen, waarin wordt aangegeven hoe de ministeries het quotum zullen realiseren, hebben een perspectief van twee jaar. Emilie: ‘Dit is een wind in de rug. Er is nu een kans om op elke bestuurstafel een meerjarig plan voor instroom en behoud van medewerkers met een arbeidsbeperking te agenderen. Met de quotumregeling worden de realisatiecijfers per werkgever zichtbaar, dus ook van elk ministerie afzonderlijk. Toch wel naming and shaming als ze niet voldoen aan de quotum. Verder blijft gelden dat het zo mooi is om te zien welke invloed een medewerker met een arbeidsbeperking in een team kan hebben. Ze brengen een positieve sfeer op de afdeling.’

Verwachtingen volgend jaar

Er worden verschillende onderzoeken uitgevoerd naar onder andere welke knelpunten er bij de banenafspraak en de quotum zijn. Komende zomer worden de uitkomsten hiervan bekend gemaakt en vindt opnieuw besluitvorming plaats over de voortgang van inzet en behoud van medewerkers met een arbeidsbeperking. Emilie: ‘Op dit moment lopen er vijf onderzoeken, waarvan er twee belangrijk zijn voor ons. De eerste gaat over waar de doelgroep zit in ons land en hoe we het werk kunnen centreren rondom hun woonplaats, omdat ze vaak niet ver kunnen reizen. Ook is er een onderzoek gaande over arbeidsmarktregio’s en dan vooral hoe deze samenwerken. De overige onderzoeken betreft een onderzoek naar het funderend onderwijs, de inkoop: om te kijken hoe er toch voor gezorgd kan worden dat de doelgroep bij ons meetelt, en een onderzoek naar eventueel overige knelpunten. Op basis van al deze resultaten doen we in de zomer verschillende voorstellen aan het kabinet. Er zullen hierdoor weer nieuwe situaties ontstaan en dat is altijd spannend.’