Een onderzoek bij DJI met als doel inzicht in arbeidsvoorwaarden te krijgen door naar buiten te kijken.

Voor DJI (Dienst Justitiële inrichtingen) heeft UBR|Organisatie-inrichting (O-i) onlangs een bijzonder onderzoek afgerond. Een onderzoek naar de salariëring van zorgpersoneel. We spreken over dit onderzoek met Arie van Leeuwen, coördinerend adviseur bij Directie Personeels-, Management- en Organisatieontwikkeling van DJI en Elly Glas, senior organisatieadviseur bij UBR|O-i.

Arie legt uit wat de aanleiding van het onderzoek is. En waarom dit een bijzonder onderzoek is. DJI is een van de weinige rijksorganisaties die verplegend- en zorgpersoneel, sociotherapeuten en pedagogisch medewerkers in dienst heeft. Dit is een arbeidsmarkt die momenteel flink onder druk staat. We zien dat er in de komende periode een blijvend grote behoefte is aan zorgpersoneel.

DJI doet veel moeite om voldoende mensen aan te trekken uit de zorgmarkt. Parallel aan dat aantrekken, kwamen we er signalen vanuit diverse inrichtingen van DJI dat er door andere organisaties (buiten het Rijk) meer betaald wordt dan dat DJI betaalt. En dat naast het salaris ook de arbeidsvoorwaarden gunstiger zijn. In deze discussie gingen er ook stemmen op dat het allemaal wel meeviel.

Om de vraag ‘wat is waar’ en ‘wat is niet waar’ te beantwoorden, werd de hulp ingeroepen van Organisatie-inrichting.

We vragen Elly hoe Organisatie-inrichting deze opdracht heeft aangepakt. Elly legt uit dat zij normaliter onderzoeken doet binnen de Rijksoverheid. We vergelijken de Rijkoverheid doorgaans met zichzelf, stelt zij lachend. Door het op de juiste wijze indelen van functies in het Functiegebouw Rijk (FGR). Rijksbreed betekent dit dat een medewerker Verwerken en Behandelen in een bepaalde schaal bij de ene overheidsorganisatie hetzelfde werk doet als een medewerker Verwerken en Behandelen bij een andere dienst. Dat is de betekenis van rijksbrede doorwerking. Maar het echte ijken, het vergelijken met functies buiten de Rijksoverheid, dat komt niet heel veel voor.

De vraag van DJI ‘betalen wij marktconform of niet’ is dus een hele interessante vraag!

Het is aannemelijk dat als je wervingsproblemen hebt dit komt door schaarste op de arbeidsmarkt. Maar het kan natuurlijk ook goed zijn dat je te weinig betaalt. De vraag van DJI ‘betalen wij marktconform of niet’ is dus een hele interessante vraag!

Als voorbeeld haalt Elly een benchmark aan waarbij rijksfuncties op ICT-gebied met functies buiten de Rijksoverheid zijn vergeleken. Uit dat onderzoek kwam naar voren dat de salarissen van het Rijk tot een bepaalde schaal markconform waren maar dat het daarboven uit de pas ging lopen. Dat had met name te maken met secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals een leaseauto, die het Rijk niet kent. Als je dergelijke secundaire arbeidsvoorwaarden in geld vertaalt dan gaat dat natuurlijk scheeflopen. Buiten dat, is er in de ‘markt’ veel meer onderhandelbaar dan binnen het Rijk.

Stap 1 van het onderzoek voor DJI was het selecteren van de zorgfuncties die vergeleken gingen worden. Om te voorkomen dat het onderzoek te omvangrijk werd en de doorlooptijd te lang, is een selectie gemaakt van een 7-tal ‘echte’ zorgfuncties in de medische hoek en twee functies die meer socio-therapeutisch gericht zijn. Dit zijn tegelijkertijd de functies waar ‘veel vraag’ naar is. Het betrof met name functies tussen schaal 8 en schaal 12.

Gedurende het onderzoek is een begeleidingsgroep gevormd die 1x in de maand bij elkaar kwam. Binnen deze groep werd stap voor stap bekeken of de opgehaalde informatie klopte met wat men wilde. Doel was om met zekerheid vast te stellen dat de juiste functies van buiten DJI met DJI-functies vergeleken werden. Hetzij door een normfunctie te vinden in de cao’s voor de zorg dan wel een vergelijkbare vacature. Waarbij scherp gekeken werd of zo’n vacature aansloot op het profiel bij DJI. Zo is bijvoorbeeld een vacature voor een verpleegkundige bij het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) vergeleken met een functie bij DJI. Bij het COA worden immers vergelijkbare patiënten behandeld. Namelijk mensen die niet zelf naar een arts kunnen omdat zij niet buiten het opvangcentrum mogen komen. Dit is een vergelijkbare situatie met gedetineerden. Triage (bepalen welke medische hulp nodig is) is onderdeel van hun beider werk. Iets wat een ‘normale’ verpleegkundige niet zo vaak doet.

Het was niet alleen moeilijk om vergelijkbare functies te vinden. De bijbehorende cao’s vergelijken is ook een vak. Vandaar dat de juristen van UBR|Advocaten en Adviseurs Arbeidsrecht op dit punt hebben meegewerkt. Het bruto maandsalaris vergelijken is niet zo moeilijk. Maar uit het onderzoek bleek bijvoorbeeld dat ten opzichte van andere organisaties, het Rijk een vrij groot gedeelte van de pensioenpremie betaald. Reden om het onderzoek uit te breiden met netto-netto salaris vergelijkingen. Deze netto-netto vergelijkingen krijgen wel een vervolg. Bijvoorbeeld door in vacatureteksten de voordelen van het werken bij DJI, zoals de hogere pensioenbijdrage goed in perspectief te zetten. En nog zo’n Aha-erlebnis: binnen de Rijksoverheid groei je altijd in 10 stappen, dus in 10 jaar naar het maximum van je salarisschaal. Dat bleek in de zorg cao’s heel anders te zijn. Kleinere stappen, over een langere periode. Nog een voordeel dat je kunt uitventen!

Los van het feit dat de verschillen in waardering niet dramatisch waren, werden er door de vergelijking meer voordelen van het werken bij DJI gezien. Zo hoef je bijvoorbeeld geen rijbewijs en eigen auto te hebben om verschillende patiënten te bereiken. En je werkt altijd volgens een voorspelbaar werkrooster. Dit kan als een enorm voordeel ervaren worden. Advies was dan ook om niet alleen de primaire maar zeker ook de secundaire arbeidsvoorwaarden bij vacatures beter onder de aandacht te brengen.

De laatste vragen zijn aan Arie. We zijn benieuwd hoe de uitkomsten van het onderzoek zijn ontvangen binnen DJI. Wat voor hem als een paal boven water staat, is dat de resultaten van het onderzoek de interne discussie heeft gestopt. DJI betaalt redelijk marktconform. Alles past netjes binnen de CAO Rijk en de inschaling binnen het Rijk. Dus daar hoeven we niet aan te morrelen. Het salaris is veel minder een issue. We zijn ons veel meer bewust geworden dat we moeten inzetten op onze sterke kanten: op de secundaire arbeidsvoorwaarden, opleidingsmogelijkheden en de uitdagende doelgroep waarmee gewerkt wordt.

Door het inzetten van Organisatie-inrichting heeft DJI zich kunnen spiegelen aan de wereld om zich heen. En heeft het onderzoek inzicht gegeven op een belangrijk aspect binnen de arbeidsmarkt waarin DJI werft.