Transparantie en privacy sleutelbegrippen bij ontwikkeling CoronaMelder

Rijksconsultant Cor van der Krogt levert sinds augustus 2020 zijn bijdrage aan de (door)ontwikkeling van CoronaMelder. Hij bereidt de transitie voor van de in beheer name van de app en de achterliggende infrastructuur door DICTU en CIBG. Dit doet hij samen met een multidisciplinair team van experts van binnen en buiten de Rijksoverheid. De corona-app is een belangrijke stap in het digitaal ondersteunen van de bestrijding van COVID-19 en is ondergebracht bij het programma Realisatie Digitale Ondersteuning (RDO) van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

‘Ik voel me ondernemer in het publiek domein’

Samenhang in dynamiek

Eerder was Cor verantwoordelijk voor langlopende en uitdagende ontwikkel- en verandertrajecten bij onder andere de Shared Service-vorming binnen de rijksdienst (P-Direkt) en de reorganisatie bij de Nationale Politie (Staf Korpsleiding). Cor blijkt gemaakt voor ingewikkelde, complexe opdrachten waar menigeen zijn vingers liever niet aan brandt…
‘Ik ben op m’n sterkst in omgevingen met een hoge dynamiek en voel me een ondernemer in het publiek domein; Ik ga op zoek naar mogelijkheden en kansen in plaats van bezig te zijn met deadlines, regels en/of risico’s.
Vaak is in de situaties die ik aantref de dynamiek zo hoog, dat inzicht, overzicht en samenhang verloren dreigen te gaan. Mijn kracht zit veelal in het vanuit die dynamiek focus en richting aanbrengen. Maar zonder die dynamiek te verliezen!’

De corona-dynamiek

Alles rondom corona is in deze tijd voer voor de media en de publieke opinie.
Hoe gaat Cor met die dynamiek om? ‘Die mediahectiek is ook wel iets wat me aanspreekt. Dat je met zaken bezig bent en je er dan de volgende dag op de voorpagina over terugleest. Het houdt je continu scherp en je realiseert je dat dat waar je mee bezig bent er ook echt toe doet. Ik vertel niets nieuws als ik zeg dat in deze coronacrisis de dynamiek ook groot is. De crisis vraagt ook om een hoog anticiperend vermogen en continu bijstellen op basis van nieuwe inzichten.

In oktober hebben we CoronaMelder landelijk gelanceerd en direct daar achteraan de privacybestendige uitwisseling van gegevens met de apps van de andere Europese landen gerealiseerd. Daarnaast zijn er al nieuwe initiatieven voor een tweede en derde app ter ondersteuning van het bronnen- en
contactonderzoek en het testen en traceren. En in het nieuwe jaar zal het vaccinatieprogramma weer nieuwe dynamiek geven om de samenleving weer van het slot te krijgen!’

Privacy by design

Omdat privacy zo’n heet hangijzer is, en ons land met de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) misschien wel de strengste “privacywaakhond” van Europa heeft, koos Nederland ervoor de ontwikkeling en uitrol van CoronaMelder te verankeren in de wet.
 

Cor: ‘Daarnaast zijn we in Nederland gestart vanuit het “privacy by design”- principe. Gegevensbescherming door ontwerp, waarmee we al in een vroegtijdig stadium zowel technisch als organisatorisch zorgvuldige omgang met persoonsgegevens afdwingen. Ook dit heeft ertoe geleid dat CoronaMelder op privacygebied echt state-of-the-art is.’
 

‘In Nederland hebben we gewerkt vanuit “privacy by design”’

Open en transparant

Iets anders dat uniek was, was de open en transparante aanpak bij de ontwikkeling van de app. Nooit eerder werd een ICT-project bij de Rijksoverheid zo opgezet. ‘Zelfs de IT-criticasters roemen het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) erom; Dat directeur Informatiebeleid/CIO Ron Roozendaal, als opdrachtgever, deze openheid bij dit traject aandurfde. Ook vanuit de Eerste en Tweede Kamer kregen Ron en het team een pluim voor de uitzonderlijke aanpak en de enorme drive.’

Uit de hackaton die VWS organiseerde in april 2020 kwam geen bruikbare oplossing voort. Wel raakte door die transparantie de crème de la crème van de Nederlandse app-ontwikkelmarkt betrokken bij het programma. Cor: ‘Dat zie ik ook terug in het team dat werkt aan de digitale ondersteuning van de COVID-19-bestrijding en de hoge kwaliteit van de opgeleverde producten. Niet alleen waar het gaat om de privacy, maar ook de toegankelijkheid en het gebruiksgemak. De bij elkaar gebrachte know-how is enorm.’

‘De crème de la crème van de Nederlandse app-ontwikkelmarkt is bij het programma betrokken’

High tech / High Touch

Op het ogenblik wordt de effectiviteit van CoronaMelder nader onderzocht. ‘Bij het doorlopende evaluatieonderzoek is een breed wetenschappelijk team betrokken. Niet alleen virologen en specialisten op het gebied van infectieziektebestrijding, maar ook gedragswetenschappers en specialisten uit het brede veld van de publieke gezondheidszorg. Op basis van de evaluatieresultaten zullen we onze aanpak bijstellen en waar nodig aanscherpen.’

Cor ziet de Covid19-pandemie ook als een kans om de publieke gezondheidzorg naar een hoger plan te tillen. ‘Ik zie het als een kans voor de GGD’en om te investeren in een hecht landelijk samenwerkingsverband, schaalbaar en flexibel, en dit te verbinden aan de van oudsher sterke lokale verankering in de veiligheidsregio’s. Digitale ondersteuning kan daarbij een sleutelrol vervullen.’