Toenemende druk op de IT-werkvloer

Het is krap op de IT-arbeidsmarkt en de vraag naar IT-professionals blijft groeien. Zeker bij de Rijksoverheid, waar de komende tien jaar meer dan een kwart van de IT-medewerkers met pensioen gaat.  ‘Het schaap met de vijf poten, met kennis van de nieuwste IT én van het Rijk, is nauwelijks meer te vinden’, volgens arbeidsmarktanalist Jeroen Moerenhout en data-analist Mark Brouwer van UBR. Toch zijn er ook kansen. Die deelden ze in de kennissessie ‘Inzichten in de IT-arbeidsmarkt’, georganiseerd door het programma Versterking HR-ICT Rijksdienst.

Hoe ziet de Nederlandse IT-arbeidsmarkt eruit na de eerste lockdown vorig jaar? Jeroen Moerenhout praat op 4 maart de 83 online deelnemers bij, een rijksbrede groep van onder andere HR-adviseurs en IT-managers. Een paar cijfers: waar de algehele arbeidsmarkt in het najaar als gevolg van corona flink inzakte met een terugloop van 14.000 banen, steeg het aantal vacatures op het vakgebied Informatie en communicatie juist met 19.000. Voor komend jaar voorziet UWV meer groei in de IT-sector: in totaal 6% in vergelijking met 2019. De universiteit van Maastricht kijkt nog iets verder vooruit in een recent onderzoek en verwacht tot 2024 bij 82% van de IT-vacatures problemen bij de invulling.

Vraag overstijgt instroom onderwijs

Dat is goed nieuws voor afgestudeerde IT-studenten. Ze kunnen snel aan het werk, met een goed startsalaris. Zo staat de opleiding Kunstmatige Intelligentie in de top 10 van universitaire studies met beste baankansen. Voor een grote IT-werkgever als de Rijksoverheid is het verhaal minder rooskleurig, stelt Jeroen: de vraag naar IT’ers in Nederland overstijgt de uitstroom van de IT-studierichtingen. ‘Tegenover 4.600 hbo-studenten en 3.300 wo-studenten die jaarlijks afstuderen in IT, staan 17.600 hbo-functies open en 8.500 universitaire banen.’

Schaars: Onderhoud, Ontwikkeling en Informatie

Waar zit die IT-krapte op dit moment? Bijna de helft van het aantal IT-vacatures in Nederland betreft een functie op het gebied van Onderhoud en Ontwikkeling. Ook bij het onderdeel Informatie zijn meer vacatures dan geïnteresseerden, bijvoorbeeld voor de functie van data-analist. Voor ‘zachtere’ IT-rollen als Informatiestrategie of Informatie-educatie zijn makkelijker gekwalificeerde mensen te vinden. Dé IT’er bestaat dus niet. Wat Nederlandse IT’ers wel gemeen hebben: ze lijken nogal honkvast. Slechts 10% is actief op zoek naar een andere baan of werkgever. Alleen een vacature uitzetten heeft dan weinig kans van slagen.

Iedereen is IT’er

Hoe komt het Rijk toch aan de broodnodige nieuwe IT’ers? ‘Richt je niet op de grote bulk aan IT’ers, maar op een specifieke doelgroep. Kies een niche’, is het advies van Jeroen. En er is goed nieuws: ‘Tegenwoordig heeft iedereen wel een bepaalde IT-component in het werk. Bijna iedereen is IT’er, dat biedt dus kansen. Een grote groep studenten in de richting Economie en Maatschappij bijvoorbeeld blijkt buiten hun vakgebied te belanden. Dat zijn in potentie IT-kandidaten. Dat zou een deel van de oplossing kunnen zijn om de schaarste aan te pakken.’

Zijn conclusie: de Rijksoverheid moet investeren in digitale vaardigheden en creatieve oplossingen voor de langere termijn. Want de direct inzetbare IT’er – het schaap met de vijf poten – is niet meer beschikbaar. ‘Investeer dus in mobiliteit binnen het Rijk en (zij-)instroom via traineeships, mentors, buddytrajecten of meer startersfuncties. Het zijn oplossingen die nu misschien nog ver van ons bed staan, maar die we samen verder moeten gaan uitwerken.’

‘Tegenover 4.600 hbo-studenten die jaarlijks afstuderen in IT, staan 17.600 IT-vacatures op hbo-niveau’

IT-behoefte Rijk

Uit de cijfers van collega Mark Bouwer blijkt de grote behoefte aan IT’ers binnen het Rijk. Het aantal IT-vacatures is verdrievoudigd in vier á vijf jaar tijd en de uitgaven voor externe inhuur stijgen jaarlijks. In 2020 was één op de vijf vacatures bij het Rijk een IT-functie. Ook voor komend jaar wordt een flinke groei verwacht aan IT-vacatures, van 5 tot 10%. De eerste maanden van 2021 laten al een forse stijging zien: een kleine 200 vacatures per maand, in plaats van 178 in 2020. Grote (en onverwachte) uitschieter is Beheer, met een stijging van 40% meer vacatures. Die trend is te zien bij meerdere rijksorganisaties.

Afname interne mobiliteit

De interne interesse voor IT-vacatures blijkt sterk afgenomen, gemeten aan het aantal rijksmedewerkers dat in de Mobiliteitsbank IT-functies bekeek of daarop solliciteerde. Mark schetst het plaatje: ‘Eén op de vijf vacatures in de Mobiliteitsbank is een IT-vacature, maar slechts één op de twaalf bezoekers bekijkt een IT-vacature en één op de twintig solliciteert.’ IT-beleidsfuncties doen het daarbij nog redelijk goed, maar een developersvacature levert nauwelijks reacties op: 3%. Mark adviseert daarom een ‘harde’ IT-vacature - zoals de functie van ontwikkelaar - tegelijk met het plaatsen op de Mobiliteitsbank ook extern aan te bieden via Werken voor Nederland. Daarnaast pleit hij voor een rijksbreed onderzoek onder de IT-medewerkers: hebben ze behoefte aan interne mobiliteit en worden ze gestimuleerd om door te stromen? Mark: ’Met dat antwoord kunnen we een beter mobiliteitsplan maken. En dat is belangrijk, want de markt voor IT’ers gaat de komende jaren alleen maar kleiner worden.’

Toekomst sessies HR en IT

Kennisreeks Toekomst HR en IT

De kennissessie ‘Inzichten in de IT-arbeidsmarkt’ is de eerste sessie in een reeks met als overkoepelend thema ‘De toekomst van HR en IT’. Tijdens deze kennissessies deelt het programma Versterking HR-ICT rijksbreed inzichten op het gebied van de IT-krapte en de effecten hiervan. Ook is er gelegenheid voor rijksorganisaties om met elkaar ervaringen en tips uit te wisselen.

De volgende sessie is op 15 april en gaat over strategische personeelsplanning.

Meer informatie

Heb je interesse in de presentaties van Mark Brouwer en Jeroen Moerenhout? Of wil je een uitnodiging ontvangen voor de komende kennisessies? Neem contact op met het programma Versterking HR-ICT.

In opdracht van CIO Rijk helpt het programma Versterking HR-ICT rijksorganisaties met duurzame oplossingen voor het tekort aan IT-medewerkers en met het vergroten van de interne IT-expertise.

Oplossingen:

  • Doelgroepgerichte IT-arbeidsmarktcommunicatie (I-AMC)
  • Jong talent aantrekken via stages (Rijks I-Stage) en traineeplaatsen (Rijks I-Traineeship)
  • Rijksbreed cv’s delen van goede IT-kandidaten (I-Match)
  • Langdurige samenwerking met hoger onderwijs op IT-gebied (I-Partnerschap)
  • Rijksbrede samenwerking en kennis delen (kennissessies ‘Toekomst van HR en IT’)

Kijk voor meer informatie op de website van Versterking HR-ICT Rijksdienst.