Weblogs

De beste boeken over data en AI van 2021 volgens Willy Tadema van het RIG

Deze blog geeft een overzicht (in willekeurige volgorde) van de beste boeken over data en algoritmes die ik in 2021 gelezen heb. Ze hebben me geholpen om weer op een andere, nieuwe manier naar mijn werk als data scientist te kijken. Ik ben benieuwd of jullie mijn mening delen en welke titels er volgens jullie nog ontbreken in de lijst.

1. Artificiële Intelligentie en de rechtsstaat - Reijer Passchier

Passchier beschrijft in zijn boek hoe de opkomst van AI de rechtsstaat ondermijnt, vanwege de verdere concentratie van macht bij de overheid en grote techbedrijven. De uitvoerende macht maakt steeds meer gebruik van AI, terwijl de wetgevende en rechtsprekende macht achterblijven. Hierdoor raakt het evenwicht in de trias politica verstoord. Het wordt steeds moeilijker om de uitvoerende macht te controleren. Tegelijkertijd komt steeds meer publieke macht in private handen. Grote techbedrijven bepalen steeds vaker de regels waar burgers aan gebonden zijn, terwijl het voor de overheid maar moeilijk is om hier tegenwicht aan te bieden. Passchier concludeert dan ook dat het tijd is voor ‘constitutioneel onderhoud’ en komt met concrete voorstellen om het machtsevenwicht te herstellen.

2. Burning The Books - Richard Ovenden

“The preservation of knowledge is fundamentally not about the past but the future”, schrijft Ovenden. Bibliotheken en archieven verzamelen, organiseren, behouden en ontsluiten kennis. Deze kennis is essentieel voor een open en democratisch systeem, innovatie en creativiteit, maar is ook kwetsbaar. Aan de hand van voorbeelden uit het verleden waarschuwt Ovenden voor de ernstige gevolgen van doelbewuste vernietiging en verwaarlozing. Ook digitale kennis loopt het risico gewist of ontoegankelijk te worden. Juist in deze tijd waarin een groot deel van onze kennis wordt opgeslagen in de cloud, beheerd door commerciële bedrijven en desinformatie op grote schaal wordt verspreid, zijn archieven en bibliotheken belangrijker dan ooit.

3. Wij zijn Bellingcat - Elliot Higgins

Higgings is oprichter van het onderzoeksplatform Bellingcat. Hij laat zien hoe gewone mensen tegenwicht kunnen bieden aan desinformatie en zo bij kunnen dragen aan een meer rechtvaardige samenleving. Bellingcat verifieert berichten op basis van online openbronnenonderzoek. Het is een collectief van betrokken burgers. “[…] het bewaken van de samenleving en de waarheid overeind houden zijn niet langer het exclusieve domein van instituties. Het behoort ons allemaal toe”, aldus Higgings. Dat de Bellingcat-methode effectief is, blijkt onder andere uit de onthullingen van het onderzoeksplatform over de MH17-ramp.

4. A Citizen’s Guide to Artifical Intelligence - John Zerilli et al.

Zerilli en zijn co-auteurs roepen burgers op tot waakzaamheid en burgeronderzoek als het gaat om de ontwikkeling en het gebruik van kunstmatige intelligentie. “Your role as citizen scrutinizers will be essential to keeping the technology and its applications fair”, concluderen de auteurs op de laatste pagina. Het boek probeert de lezers een reëel beeld te geven van de risico’s van kunstmatige intelligentie (van machine learning om precies te zijn). Het geeft handvatten om meer inzicht te krijgen in de juridische, ethische en economische impact ervan op burgers.

5. Why Privacy Matters - Neil Richards

Richards bestrijdt de mythe dat privacy dood is, dat er geen privacy meer bestaat, en dat we ons daar eigenlijk ook niet druk om moeten maken. Privacy is belangrijk, en niet alleen omdat we sommige persoonlijke informatie geheim willen houden. De strijd om privacy draait volgens Richards om macht. Alleen met goede privacyregels kunnen we identiteit, politieke vrijheid en consumentenbescherming - essentiële menselijke waarden in onze democratische samenleving - bevorderen en bewaken.

De beste data- en AI-boeken van 2021

6. Privacy Is Hard and Seven Other Myths - Jaap-Henk Hoepman

‘Privacy is dood’ is niet de enige privacy-mythe. Hoepman identificeert er in zijn boek nog zeven en ontkracht ze één voor één. Privacy hoeft niet moeilijk te zijn of ten koste te gaan van functionaliteit en security. Maar dan moet je er wél bij het ontwerpen al rekening mee houden, in plaats van achteraf repareren. Aan de hand van praktijkvoorbeelden beschrijft hij strategieën, patronen en technieken voor privacy-by-design.

7. Atlas of AI - Kate Crawford

AI is niet artificieel en ook niet intelligent, stelt Crawford in haar boek. “AI is a technology of extraction from the minerals drawn from the earth, to the labor pulled from low-wage information workers, to the data taken from every action and expression.” Volgens Crawford draait het daarbij uiteindelijk om macht en is AI daarom fundamenteel politiek. Het is belangrijk om altijd de volgende vragen te stellen: Wat optimaliseert AI? Wiens belang dient AI en wie loopt het grootste risico op schade? En wie beslist daar uiteindelijk over?

8. The New Breed - Kate Darling

De angst dat robots mensen gaan vervangen en de neiging om robots menselijke eigenschappen toe te dichten, staan in de weg bij het nadenken over de relatie tussen mens en robot, aldus Darling. Het is volgens haar beter om robots te vergelijken met dieren dan met mensen. Dieren nemen de wereld op hun eigen manier waar, waarna ze zelf beslissen, handelen en leren - net als robots. Ze hebben hun eigen kwaliteiten. Dieren en robots vullen de menselijke intelligentie, vaardigheden en relaties aan. Darling denkt dat dit perspectief leidt tot veel vruchtbaardere dialogen en oplossingen voor de juridische, ethische en maatschappelijke vraagstukken rondom de relatie tussen mens en robot.

9. How Humans Judge Machines - César A. Hidalgo

Door middel van empirisch onderzoek laten Hidalgo en zijn onderzoeksgroep zien dat we mensen en machines niet langs dezelfde meetlat leggen. Wanneer een mens en een machine in dezelfde situatie dezelfde fout maken, worden ze verschillend beoordeeld. Mensen op basis van hun intenties, en machines op de uitkomsten. In scenario’s met lichamelijk letsel oordelen we harder over machines. Wanneer er sprake is van oneerlijkheid reken we het mensen juist zwaarder aan. De vervolgvraag - die in het boek overigens niet wordt beantwoord - is natuurlijk: Wat zijn de juridische en ethische consequenties van deze nieuwe inzichten?

10. Frictie - Miriam Rasch

Rasch’ boek gaat over het dataïsme - het geloof dat alles wat bestaat te vertalen is in digitale data en daarmee de wereld de goede kant op te duwen is. Ze verzet zich tegen de overtuiging dat méér data altijd beter is, dat data neutrale elementen zijn en dat algehele dataficatie onontkoombaar is. Als alles is vastgelegd in data en voorspelbaar is geworden, ligt de toekomst vast. Zonder ruimte voor verbeelding is er geen kans op een andere - misschien wel betere - wereld. Als dilemma’s gereduceerd zijn tot optimalisatieproblemen die met genoeg data door machines zijn op te lossen, verdwijnt de ethiek. Rasch roept daarom op tot verzet door het omarmen van frictie: twijfel, falen, imperfectie, dubbelzinnigheid. Alles wat ons mens maakt en níet in data is te vangen.

Wat waren voor jou de meest interessante of leerzame boeken van 2021? Welk boek staat niet in de lijst, maar hoort er wel in thuis? Ik hoor het graag! Je kunt contact met me opnemen via LinkedIn.

Reactie toevoegen

U kunt hier een reactie plaatsen. Ongepaste reacties worden niet geplaatst. Uw reactie mag maximaal 2000 karakters tellen.

* verplichte velden

Uw reactie mag maximaal 2000 karakters lang zijn.

Reacties

Er zijn nu geen reacties gepubliceerd.