Hoger onderwijs gaat voor lang huwelijk en kruisbestuiving

Nederland wil de beste digitale dienstverlening voor onze samenleving. Staatssecretaris Knops zette tijdens het iBestuur Congres in september een duidelijke stip op de horizon: ‘Pionieren en blijven leren, dat doen we door de krachten te bundelen met hogescholen en universiteiten in het I-Partnerschap.’ Ook het hoger onderwijs staat vierkant achter deze structurele samenwerking met de Rijksoverheid, om samen aan innovatieve IT-oplossingen te werken voor maatschappelijke opdrachten. In de woorden van bestuursvoorzitter Anka Mulder van Saxion Hogescholen: “Geen vrijblijvende projectjes hier en daar, maar een lang en goed huwelijk.”

Waarom is het I-Partnerschap Rijk-Hoger Onderwijs zo belangrijk? Dagvoorzitter Onno van Veldhuizen vraagt het in het plenaire iBestuurprogramma aan ’ambassadeurs en uitdragers’ Rob Mudde en Anka Mulder. Mudde, plaatsvervangend rector magnificus van de TU Delft, denkt dat het partnerschap het land ‘een enorme dienst’ bewijst door als hoger onderwijs en Rijksoverheid elkaar te versterken op het gebied van informatietechnologie. “Als Europees antwoord op het geweld dat uit Azië en Amerika komt. ICT gaat niet alleen om de techniek, maar ook om de menselijke kant. Nederland kan daarbij vooroplopen, maar daar heb je wel elkaar voor nodig.”

plenair iBestuurprogramma

Slagkracht met onderzoeklabs

Hij heeft een duidelijk doel voor ogen de komende jaren: zo snel mogelijk vier gezamenlijke onderzoeklabs opzetten, fieldlabs, verspreid over Nederland, met elk een eigen specialisme. “Om dicht bij eigen huis te blijven: een fieldlab cybersecurity bijvoorbeeld, waarbij ook de universiteiten van Amsterdam, Utrecht en Rotterdam instappen. Het hbo kan aansluiten voor toepassingsgericht onderzoek en de Rijksoverheid brengt de maatschappelijke vraagstukken uit de overheidspraktijk in. Daarmee kun je je slagkracht ongelooflijk veel groter maken.”


Ook Anka Mulder van Saxion Hogescholen ziet een soortgelijk fieldlab voor zich op het gebied van veiligheid, in samenwerking met bijvoorbeeld de politieacademie in Apeldoorn en de universiteit van Twente. Dat zou een uitbreiding zijn van de bestaande lijntjes. Ze is blij met de langdurige samenwerkingsafspraken die binnen het I-Partnerschap zijn gemaakt, om te beginnen voor vijf jaar. “We doen niet hier en daar een projectje samen, maar gaan echt voor een langdurige relatie.”

Forse concurrentie

Beide gesprekspartners zijn het erover eens dat deze langdurige samenwerking ook nodig is. Om het enorme tekort aan ICT’ers aan te pakken bij de Rijksoverheid en de forse concurrentie op de arbeidsmarkt aan te kunnen. Of zoals gespreksleider Van Veldhuizen het samenvat: “Als je niet uitkijkt, heb je als overheid straks niet de goede mensen aan boord om je rol als digitale overheid te kunnen pakken.” Anka Mulder vult aan: “Ik denk dat er heel wat sexy opdrachten en vraagstukken liggen bij de Rijksoverheid waar onze studenten en onderzoekers met heel veel plezier mee aan de slag gaan. De overheid heeft bijvoorbeeld een belangrijke rol bij de ethische vraagstukken van digitalisering en technische mogelijkheden. Het is ook aan ons als onderwijs om die route naar de overheid zichtbaarder en populairder te maken.”

Rob Mudde benadrukt de menselijke kant van de informatietechnologie bij de Rijksoverheid: “Het is een maatschappelijke vraag die we oplossen, niet een technisch kunstje. Hoe voorkom je bijvoorbeeld een vooringenomen algoritme dat bepaalde sollicitanten onbedoeld discrimineert? Daarvoor heb je dit partnerschap nodig. Niemand heeft het totaalplaatje in zijn hoofd. Je moet een vraagstuk dus van verschillende kanten kunnen bekijken, zorgen voor kruisbestuiving. We gaan al doende samen aan de slag, uitproberen en durven.”
 

iBestuur gemist?

Volg ook de workshop ‘Duurzaam medicijn tegen IT-schaarste’.

Raymond Knops over innovatie en het I-Partnerschap

“Digitalisering heeft door de coronacrisis een sprong vooruit gemaakt in de tijd”, zo opende staatssecretaris Raymond Knops het iBestuur Congres afgelopen maand. “De coronacrisis heeft duidelijk gemaakt hoe afhankelijk we zijn geworden van digitalisering, maar ook de potentie laten zien van digitale dienstverlening.” Nederland heeft daarbij duidelijke ambities: de beste en nieuwste IT-oplossingen voor onze samenleving, snelle en betrouwbare diensten voor bedrijven en burgers, verantwoord omgaan met data en ons wapenen tegen cybercriminaliteit.


Dat kan alleen als overheid, hogescholen en universiteiten samenwerken en we blijven leren, stelde Knops. Van de goede én de slechte voorbeelden. “Met het I-Partnerschap van het hoger onderwijs en de Rijksoverheid zetten we daar nu al flinke stappen mee.” Om daarna een paar concrete voorbeelden te benoemen: de studenten die de politie helpen sneller bewijsmateriaal op te sporen, met gebruik van kunstmatige intelligentie. Of de datastudenten die grote hoeveelheden informatie voor de Tweede Kamer toegankelijker maken in de vorm van datavisualisaties en dashboards. En ook bij het ministerie van Infrastructuur en Waterschap denkt het onderwijs mee, bijvoorbeeld over een systeem dat aan de hand van camerabeelden storingen van onder andere bruggen kan voorspellen.