Stress meten: tips van bedrijfsarts die promoveert op chronische stress

Uit diverse onderzoeken blijkt dat chronische stress de onderliggende oorzaak is van een hele reeks aandoeningen. Dat is waar Harry van Bolhuis, bedrijfsarts voor EC O&P, promotieonderzoek naar doet. Hij deelt tips hoe je stress ‘meet’ en herkent.

Harry van Bolhuis is nu 3 dagen in de week werkzaam als bedrijfsarts voor EC O&P. Hij begeleidt rijksmedewerkers die werkzaam zijn voor het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Rijksschoonmaakorganisatie en Openbaar Ministerie. Hij maakte na zijn studie Geneeskunde carrière bij farmaceutische bedrijven. Op een gegeven moment switchte hij naar Bedrijfsgeneeskunde en ging als bedrijfsarts aan de slag. ‘Beste zet die ik ooit had kunnen maken. Wat mij in mijn werk als bedrijfsarts zo aanspreekt is dat ik vanuit een zo breed mogelijk perspectief kan kijken naar de gezondheid van mensen. Met name de relatie tussen de mens, zijn omgeving en hoe deze elkaar beïnvloeden.’

Harry van Bolhuis, bedrijfsarts van EC O&P

Harry van Bolhuis: ‘Als je chronische stress aan ziet komen, is dat preventief een mooie case’

Complexiteit naar geheel van stukjes

Harry: ‘Bedrijfsarts zijn is de beoefening van geneeskunde in de breedste omvang, in zijn volle complexiteit. Deze complexiteitsbenadering is het uitgangspunt van mijn promotieonderzoek naar chronische stress. Wat betekent dit? In de traditionele benadering van geneeskunde geldt het principe van reductionisme: de mens wordt opgedeeld in verschillende stukken zoals organen, structuren en cellen. De complexiteitsbenadering kijkt juist specifiek naar het geheel van al die stukjes en hoe deze onderdelen zich tot elkaar verhouden. Welke invloed hebben ze op elkaar?'

Stress leidt tot ziekte

Langdurige stress kan leiden tot aandoeningen zoals verhoogde bloeddruk, verhoogd cholesterol, hart- en vaatziekten, psychologische aandoeningen zoals depressie en negatieve invloed op het immuunsysteem. Ook aandoeningen als chronische lage rugklachten, klachten arm nek en schouder (KANS), fybromyalgie en chronisch vermoeidheidssyndroom hebben veel, zo niet alles, met chronische stress te maken. Bovendien leidt chronische stress tot gedragsveranderingen en een ongezonde leefstijl. ‘Om de gevolgen die langdurige stress kan hebben te voorkomen, wil ik kijken of signalen van overbelasting in een zo vroeg mogelijk stadium zijn te meten.

Spiegels

‘Het is bekend dat je bij aanhoudende stress hormonen aanmaakt die vervolgens verschillende (negatieve) reacties in je lichaam veroorzaken. Dit is een heel sluipend proces’, aldus Harry. Hij trekt de vergelijking met kleine schokjes die plaatsvinden voordat de ‘echte’ aardbeving komt. Dit bracht Harry op het idee om te gaan onderzoeken of deze signalen in de vorm van de hormoonspiegels in ons bloed op een betrouwbare manier te meten zijn zodat er een voorspellende waarde aan verbonden kan worden. ‘Dat is wat ik in kaart probeer te brengen. Hierdoor kun je sneller en objectiever (meetbaar) zien of iemand al in de gevarenzone zit of niet, en vervolgens sneller en gerichter een interventie inzetten.’

Methode meten van hormoonwaarden

Harry zit midden in het onderzoek. De verwachting is dat hij over 4 á 5 jaar zijn promotieonderzoek afrondt. Dan ligt er hopelijk een betrouwbare methode om de hormoonwaarden te meten die onder invloed van chronische stress sterk fluctueren en uiteindelijk sterk verhoogd of verlaagd blijven. Een dergelijk meting zou bijvoorbeeld ingezet kunnen worden als onderdeel van een Periodiek Medisch Onderzoek (PMO) bij bepaalde risicogroepen.

Tips

Tot slot sluit Harry van Bolhuis af met tips hoe stress is te meten:

  1. Wees alert op gedrag dat anders is bij een medewerker, anders dan je gewend bent. Bijvoorbeeld als iemand een korter lontje heeft of in zichzelf is gekeerd;
  2. Frequent verzuim is een belangrijke indicator van mogelijk onderliggende langdurige stress;
  3. Neem psychische klachten en signalen van psychische klachten serieus. Denk aan slecht kunnen concentreren, slecht slapen, nervositeit.

Tips ter voorkoming van stress:

  1. Zorg dat jij en je medewerkers zingeving ervaren in het werk en in het leven (aller belangrijkste tip). Geef medewerkers het gevoel dat ze belangrijk zijn en erbij horen. Toon en timing luisteren heel nauw;
  2. Beweeg voldoende.
    Erik Scherder bepleit een actieve leefstijl. Lees zijn verhaal in Binnenberijk: ‘Verandering is goed voor brein’;
  3. Blijf zorgen voor voldoende ontspanning en plan vooral herstelmomenten na een piekbelasting;
  4. Vraag aan elkaar en je medewerkers hoe het gaat en bespreek met elkaar welke situaties stress opleveren zodat je in een mogelijke stress situatie elkaar beter kunt opvangen.
 Er zijn al vele tips en initiatieven beschikbaar op het gebied van werkdruk en werkstress. We hebben deze voor u verzameld op de pagina werkstress.

 

Zie ook