Informatiepagina voor leidinggevenden

Met de Wet normalisering rechtspositie rijksambtenaren (Wnra) krijgen ambtenaren zoveel mogelijk dezelfde rechten als de werknemers in het bedrijfsleven. Dat heeft gevolgen voor de arbeidsrelatie tussen werkgever en werknemer. De nieuwe rechtspositie gaat op 1 januari 2020 in. Op deze pagina vind je als leidinggevende de belangrijkste informatie over de gevolgen van de nieuwe rechtspositie. Voor meer organisatiespecifieke informatie kun je terecht bij je HR-adviseur.

CAO Rijk en Personeelsreglement

De arbeidsvoorwaarden van alle werknemers van de Staat der Nederlanden worden vastgelegd in overleg tussen werkgevers en vakbonden; dat wijzigt niet. Wat wel anders wordt, is dat deze afspraken worden vastgelegd in de CAO Rijk en niet meer worden uitgewerkt in rechtspositieregelingen, zoals het Algemeen Rijksambtenarenreglement (ARAR).

Per 1 januari 2020 is de eerste echte CAO van toepassing voor het Rijk. De cao zal gelden van 1 januari 2020 tot 1 juli 2020 en wordt telkens met een jaar verlengd als er geen nieuwe cao is overeengekomen.

Verdere organisatiespecifieke afspraken zijn straks te vinden in het zogeheten personeelsreglement van jouw organisatie.

Een arbeidsovereenkomst in plaats van een aanstelling

De ambtenaar werkt niet meer op basis van een aanstelling, maar op basis van een arbeidsovereenkomst. Dit geldt ook als de ambtenaar al in dienst is op het moment dat de nieuwe wet ingaat.

Zittende ambtenaren krijgen geen arbeidsovereenkomst toegestuurd en tekenen geen arbeidsovereenkomst, maar ontvangen een informatieve brief in november. De ambtelijke aanstelling wordt van rechtswege omgezet in een arbeidsovereenkomst.

De nieuwe rechtspositie heeft geen gevolgen voor de arbeidsvoorwaarden. De materiële arbeidsvoorwaarden zoals het salaris of vakantie-uren veranderen niet door de nieuwe wet. Ook de pensioenregeling wijzigt niet.

Verder is en blijft men ambtenaar. Voor ambtenaren blijven speciale regels bestaan. Deze veranderen niet en staan in de Ambtenarenwet 2017. De bepalingen die speciaal voor ambtenaren gelden gaan bijvoorbeeld over het afleggen van de eed of belofte en de geheimhoudingsplicht.

Kijk voor een overzicht van veranderingen vanwege de nieuwe wet op de pagina Veranderingen in vogelvlucht.

Voor het indiensttredingsproces van nieuwe medewerkers is het vooral van belang dat de arbeidsovereenkomst door beide partijen is getekend vóór de ingangsdatum van de arbeidsovereenkomst. Op dit moment worden de HR-processen daarop aangepast.

Kijk voor een overzicht van te wijzigen HR-processen, op de pagina over de Rol en acties HR-adviseur.

Tijdelijke dienstverbanden

Een belangrijke verandering die de nieuwe rechtspositie voor ambtenaren met zich meebrengt, is de ketenbepaling voor opeenvolgende tijdelijke dienstverbanden. Deze wijzigt op twee punten.

Samenvatting Nu Straks
Werkgeverschap Per ministerie Staat der Nederlanden
Onderbreking 3 maanden 6 maanden

Let op! Er kunnen dus nu al gevolgen ontstaan bij het aangaan of verlengen van tijdelijke aanstellingen die doorlopen in 2020. Let daarom goed op als u iemand een tijdelijke aanstelling wilt aanbieden.

Let ook op de aanzegplicht bij arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd (uiterlijk een maand voor afloop). De medewerker kan namelijk aanspraak maken op een vergoeding van maximaal één maandloon bij niet tijdig aanzeggen.

Kijk voor meer informatie op de pagina Veranderingen ketenbepaling tijdelijke dienstverbanden.

Bij arbeidskwesties wijzigt de procedure

Voor ambtenaren gaat het private arbeids- en ontslagrecht gelden. Als je als leidinggevende een besluit neemt waar de werknemer het niet mee eens is, kan de werknemer hier geen bezwaar meer tegen maken. In het uiterste geval kan de werknemer bij blijvende onenigheid met zijn werkgever voor een juridische procedure naar de kantonrechter gaan.

De nadruk ligt evenwel op het voorkomen van juridische procedures door samen met je medewerker in gesprek te gaan. Als je het na dit gesprek nog steeds niet met elkaar eens bent, dan kan de medewerker of jij als leidinggevende naar het Rijksloket advies en bemiddeling arbeidszaken (Raba) gaan. Dat is een onafhankelijk loket, ingericht voor medewerkers en leidinggevenden. Via het Raba wordt bekeken welke route het beste past ter oplossing van de arbeidskwestie.

Naast het Raba wordt een (rijksbrede) Geschillencommissie ingesteld die zich buigt over in de CAO Rijk genoemde onderwerpen. Dat kan een beoordeling zijn waar de werknemer het niet mee eens is, een geschil over Van Werk Naar Werkbeleid, functiewaardering of een straf of ordemaatregel.). Deze commissie bestaat voor de helft uit leden van de bonden en voor de andere helft uit leden van de werkgever.

Besluiten en handelingen (bijvoorbeeld afgesloten vaststellingsovereenkomsten) die bekend zijn gemaakt voordat de nieuwe wet is ingevoerd, vallen onder de Algemene wet bestuursrecht. Voorbeeld: een ambtenaar tekent bezwaar of beroep aan tegen een ontslag dat is ingegaan vóór de invoering van de nieuwe wet. Dan kan de ambtenaar na de invoering van de nieuwe wet procederen tot en met de Centrale Raad van Beroep.

Meer informatie over het Raba en de Geschillencommissie is (binnenkort) te vinden op www.caorijk.nl.

Rechtsbescherming bij ontslag

Net als nu heeft de ambtenaar straks nog altijd ontslagbescherming. Wel gaan dezelfde regels en procedures gelden als in het bedrijfsleven. Maar de medewerker kan zonder zijn instemming niet ontslagen worden zonder toetsing door UWV/kantonrechter, gegronde (wettelijke) reden en herplaatsingsinspanning.

Bij een voorgenomen ontslag wegens arbeidsongeschiktheid toetst het UWV vooraf of opzegging van de arbeidsovereenkomst voldoet aan de wet. Daarna geeft het UWV wel of geen toestemming voor ontslag. Ontslag bij reorganisatie komt bij het Rijk door het Van Werk Naar Werk-beleid  niet voor. Dat blijft zo. Voor meer informatie, zie de informatiepagina Van Werk Naar Werk-beleid na invoering van de Wnra.

In alle andere gevallen moet de werkgever de kantonrechter vragen om de arbeidsovereenkomst te ontbinden. Dit geldt ook als het UWV geen toestemming geeft. Nu bestaat deze toestemming vooraf niet: een ambtenaar die het niet eens is met zijn ontslag, moet eerst bezwaar maken tegen het ontslagbesluit en kan vervolgens naar de bestuursrechter.

Kijk voor meer informatie op de pagina Ontslaggronden in beeld.

Ben je leidinggevende of HR-adviseur?

Dan kun je met vragen over de gevolgen van de nieuwe rechtspositie terecht op deze website van het Kennispunt nieuwe rechtspositie rijksambtenaren, onderdeel van Advocaten en Adviseurs Arbeidsrecht van Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk (UBR). Voor organisatiespecifieke informatie kun je terecht bij je HR-adviseur.