Operatie Landelijk Consortium Hulpmiddelen voor onze zorgprofessionals

Bij de start van de coronacrisis draaide programma- en projectmanager Linda Holst van UBR | I-interim Rijk, 4 maanden volop mee in het team van het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH), de noodhulporganisatie onder de vlag van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Ze hielp als EU-expert Rampenbestrijding en Crisisbeheersing bij het organiseren en regelen van persoonlijke beschermingsmiddelen voor de professionals in de Nederlandse zorg. ‘Er is hard aan gewerkt om minder afhankelijk te worden van het buitenland door productie in Nederland van de grond te krijgen.’

Linda Holst en minister Van Rijn van Medische Zorg, Sport en Welzijn.
Linda Holst en minister Van Rijn van Medische Zorg, Sport en Welzijn.

Gezamenlijk inkopen zonder winstoogmerk en in het landsbelang

Het ministerie van VWS heeft samen met een team van professionals uit ziekenhuizen, academische centra, leveranciers en producenten een gezamenlijk initiatief opgericht, het “Landelijk Consortium Hulpmiddelen”. Dit consortium heeft als doel om verschillende medische hulpmiddelen waaraan een tekort dreigt, gezamenlijk in te kopen, zonder winstoogmerk, en in het landsbelang.

‘Vanuit mijn expertise op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing, en mijn rol bij I-Interim Rijk als programma- en projectmanager op gebied van cybersecurity, ben ik gevraagd om deel te nemen aan het team LCH’, zegt Linda Holst. ‘Nederland heeft een eigen pool met experts op het gebied van rampenbestrijding en crisisbeheersing die wereldwijd ingezet kan worden. Een belangrijke reden waarom hierin geïnvesteerd wordt, is voor het geval het nodig is om in eigen land op te treden. De inzet van de pool was tot nu toe alleen in het buitenland, zoals ik vorig jaar in Mozambique was als informatiemanager, na orkaan IDAI. Dit keer is het een heuse uitzending in eigen land met de verantwoordelijkheid voor de digitale en fysieke beveiliging van de gehele operatie; het hoofdkantoor en alle warehouses.’

‘Er was sprake van chaos, van een cowboy-markt en van paniek. De hele wereld was op zoek naar hetzelfde: mondkapjes.’

Het ging specifiek om die persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM’s) die niet meer via de reguliere markt te verkrijgen waren: mondkapjes (FFP2), mondmaskers (R2 chirurgisch), handschoenen, isolatiejassen, spatbrillen en spatschermen. Maar ook om beademingsapparatuur, toebehoren (vloeistoffen voor het gebruik van het apparaat en voor schoonmaak) en COVID testen. Linda: ‘De reguliere markt voor PBM bestond niet meer, ook niet voor de (toe)leveranciers. Er was sprake van chaos, van een cowboy-markt en van paniek. De hele wereld was op zoek naar hetzelfde: mondkapjes. Uit China. Partijen werden onder elkaars neus weggekocht of gestolen. Alles werd 100% vooruitbetaald zonder enige garantie dat er ook maar iets geleverd zou worden. Meerdere steden in China raakten volledig verstopt door de kilometerslange files van vrachtwagens die onderweg waren naar de respectievelijke luchthavens.’

Een luchtbrug om geen tijd te verliezen

‘Bij inschakeling van een luchtvaartmaatschappij die niet je eigen nationale luchtvaartmaatschappij was, gebeurde het dat een tussenlanding werd gemaakt, waarbij alleen werd verder gevlogen als een deel van de lading PBM’s werd uitgeladen. En toen kwamen de eerste mondkapjes uit China aan in Nederland. Behalve blijdschap dat er broodnodige mondkapjes gearriveerd waren, waren er ook negatieve geluiden in de Nederlandse pers over de kwaliteit van de mondkapjes. Dat is ons duur komen te staan. De Chinese overheid was “not amused” en heeft per direct extra douanecontroles toegevoegd aan het proces voor alle transporten naar Nederland. Nog meer tijdverlies was het gevolg.’

Gelukkig had het LCH-team een speciale troef: een Nederlands-Chinese chirurge met een grote en vooraanstaande familie in China. Zij en haar familie hebben uit naam van Nederland in de eerste dagen contact gelegd met fabrieken die goede kwaliteit materialen konden produceren. Dat werkte en de eerste ladingen goede mondkapjes waren een feit.

‘Gedurende een aantal weken hadden we de volledige vrachtvluchtcapaciteit van KLM in gebruik voor de Nederlandse zorg.’

Linda: ‘Er is speciaal een luchtbrug opgezet met de KLM vanuit Skyteam, om de goederen te kunnen transporteren. Daar is zelfs op verzoek van de minister van VWS een belangrijk vliegtuig voor teruggehaald van pensioen: De “Queen of the Skies” Boeing 747 cargo, die door de KLM net op 29 maart versneld door de Coronacrisis, uit dienst was genomen. Meerdere keren per week vlogen we vanaf Shanghai en Beijing, daarna ook vanaf andere bestemmingen. Gedurende een aantal weken hadden we de volledige vrachtvluchtcapaciteit van KLM in gebruik voor de Nederlandse zorg. Een hele bijzondere mijlpaal.’

Productie in eigen land

Het team van het Landelijk Consortium Hulpmiddelen heeft hard gewerkt om minder afhankelijk te zijn van het buitenland door productie in Nederland van de grond te krijgen. Linda: ‘Dat is gelukt voor desinfectie vloeistof, mondkapjes FFP2 en chirurgische mondmaskers. Blij dat we dit als land voor elkaar hebben gekregen. Alle artikelen die zijn ontvangen uit binnen- en buitenland, zijn getest, onder andere door deskundigen bij het RIVM met behulp van diverse testen en testapparatuur. Alles om te zorgen dat we zeker weten dat alleen de beste materialen beschikbaar worden gesteld aan onze professionals in de “cure” en “care” zorg.’

Productielijn van PPF2 maskers in Nederland
Productielijn van PPF2 maskers in Nederland

Ook aan de landelijke strategische voorraad PBM’s voor de zorg is gedacht. De aanleg daarvan is in volle gang, zodat Nederland zeker weet dat er genoeg is als er een tweede golf mocht komen.

Een succesvolle opstartfase

‘Fase 1 van het LCH, de opstartfase, is op 17 juli afgesloten. We hebben heel hard gewerkt om samen met alle collega’s de doelen te bereiken. Werkdagen van 14-16 uur waren eerder regel dan uitzondering. Weekenden en feestdagen gewoon doorgewerkt uiteraard’, vertelt Linda. ‘Het team heeft in de afgelopen maanden bergen verzet. Er was een enorme energie en drive om resultaten te halen.’

In totaal heeft het team bijna 2 miljard artikelen besteld, waarvan (stand midden augustus 2020) 30% is ontvangen. De rest is nog in productie of onderweg. Deze materialen werden vervoerd door 155 vliegtuigen in de luchtbrug met ongeveer 140 M3 per vliegtuig. De rest per trein en boot. Bij elkaar 72.000 volle pallets aan spullen en 9 grote warehouses helemaal tot de nok toe gevuld.

Linda: ‘We zijn super trots en ontzettend blij met wat we voor elkaar hebben gekregen. En ondertussen zijn er vriendschappen voor leven ontstaan. Het was een eer om hierbij betrokken te mogen zijn!’