Digitale dienstverlening toegankelijk voor iedereen

Senior beleidsmedewerker Raph de Rooij, werkzaam bij de directie Digitale Overheid (in oprichting) van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), werkt aan de bevordering van digitale inclusie. Naast het inrichten van goede interne tools hiervoor, vindt de rijksoverheid het belangrijk dat de digitale dienstverlening van de overheid voor iedereen toegankelijk is.

Rooij

'Het is belangrijk om de zelfredzaamheid van mensen te vergroten. Een functiebeperking mag geen belemmering vormen bij het gebruik van online informatie of dienstverlening. Het beleid is dat iedereen moet kunnen meedoen. Zo’n doel wordt pas bereikbaar als je de behoefte van gebruikers centraal stelt. En er vervolgens voor zorgt dat zo veel mogelijk mensen de digitale diensten probleemloos kunnen gebruiken.'

VN-verdrag handicap

'Een van mijn taken is de implementatie van het "Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid". Dat besluit is gebaseerd op een Europese richtlijn en heeft zijn oorsprong in het VN-verdrag handicap. Het leuke is dat het verdrag ook het vertrekpunt is voor het levenswerk van mijn vrouw. Zij geeft er heel concreet invulling aan via haar stichting voor kinderen met een handicap in Bangladesh. En ik draag er een steentje aan bij door het toegankelijker maken van de digitale dienstverlening van de overheid.'

Toegankelijkheid

'Mensen met een functiebeperking lopen online nog steeds tegen allerlei problemen aan omdat er bij het ontwerp van websites onvoldoende rekening met hen is gehouden. Bijvoorbeeld omdat ze vanwege een visuele beperking afhankelijk zijn van hulpapparatuur, zoals een braille leesregel of schermlezer. Daar zijn websites niet op voorbereid. Of omdat video’s niet zijn ondertiteld. Dat maakt ze nutteloos voor mensen met een gehoorbeperking. Dat het gewoon wel kan heeft Rijksoverheid.nl inmiddels wel bewezen. Sinds het begin is toegankelijkheid een harde eis geweest. Dat heeft zijn vruchten afgeworpen.'

Gebruiker staat centraal

'Bij de directie Digitale Overheid maak ik deel uit van het team digitale inclusie. We houden ons onder andere bezig met het verbeteren van digitale vaardigheden. Bijvoorbeeld voor ouderen of voor mensen die minder digitaal vaardig zijn. Dat gebeurt via informatiepunten in bibliotheken, maar ook door het aanbieden van cursussen en trainingen voor mensen die hun digitale vaardigheden willen verbeteren. Daarnaast stimuleren we overheden om hun digitale dienstverlening zo aan te passen dat mensen er eenvoudig hun weg kunnen vinden. Dat teksten duidelijk en eenvoudig zijn geschreven en bijvoorbeeld ook voor mensen met een leeshandicap zijn te begrijpen. En dat formulieren logisch in elkaar zitten. Kortom: stel de gebruiker centraal.'

Digitale kloof overbruggen

“Een deel van mijn werk bestaat uit het informeren van en overleggen met overheidsinstanties en maatschappelijke organisaties. En afstemmen met de mensen van Gebruiker Centraal bij ICTU en Digitoegankelijk bij Logius. Met Logius gaat het momenteel vooral over de wettelijke verplichting waaraan alle overheidswebsites uiterlijk eind september moeten voldoen. We helpen gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk om hun websites te verbeteren, zodat de digitale kloof wordt overbrugd en echt iedereen mee kan doen.'

Menselijke kant

'Het werk is pas af als dat overal tussen de oren zit. Als digitale inclusie geen "moetje" meer is, maar iets vanzelfsprekends. Want het is van maatschappelijk belang. Digitalisering is heel lang vooral een ICT-onderwerp geweest. Maar er zit ook een menselijke kant aan digitalisering: het mag niet leiden tot het benadelen of zelfs buitensluiten van mensen. De aandacht ervoor is het afgelopen jaar sterk toegenomen en dat vind ik een goede zaak.'