Emma: ‘Ik wil ontdekken wat ik leuk vind en waar ik nodig ben.’

Met een achtergrond in rechten en IT, en de wil om te werken bij de Rijksoverheid, wist Emma Versteeg al snel dat ze Rijks I-trainee wilde worden. In maart 2020 solliciteerde ze bij het Rijks I-Traineeship en in september startte zij als ICT-trainee aan haar avontuur bij het Rijk. Haar eerste opdracht is bij de Justitiële Informatiedienst (Justid) van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV). Daar legt ze de basis voor een meer datagedreven Justid. Hoe doet ze dit? En waarom hebben Emma en haar begeleidster Patricia zich verbonden aan het Rijks I-Traineeship? Ze vertellen het in dit interview.

Emma heeft een bachelor in Kunstmatige Intelligentie afgerond en een master International Technology Law. Een mooie mix van rechten, ethiek en IT, en dat is ook precies wat zij interessant vindt. Het scala aan mogelijkheden bij de Rijksoverheid voor functies die rechten en ICT combineren, maakte haar keuze voor het Rijks I-Traineeship makkelijk. Haar eerste werkplek is bij Justid: de informatiedienst die cruciale informatie beschikbaar stelt op het juiste moment en voor de juiste persoon. Denk hierbij aan informatie over de gezinssituatie, een strafverleden, de geldigheid van een verblijfsvergunning of bijvoorbeeld vingerafdrukken.

Ambitie voor datagedreven werken

Het initiële idee was, dat Emma een datastrategie en de bijbehorende datamanagementkaders zou schrijven. Justid heeft namelijk als ambitie om over drie jaar meer datagedreven te werken en daarmee de data die er is, efficiënter in te zetten. Emma: ‘Ik kwam er vrij snel achter dat acht maanden te kort is om deze opdracht af te krijgen. In oktober hebben we daarom al besloten dat ik binnen mijn opdracht vooral onderzoek doe naar de fundamenten van een goede datastrategie en daarmee de basis leg voor de datastrategie en datamanagementkaders voor Justid. Ik kijk daarbij onder andere naar wat we wetenschappelijk gezien vanuit ethisch en juridisch aspect niet mogen vergeten. Een volgende trainee kan dan het technische en uitvoerende deel verder oppakken.’

Patricia Panhuis (links) en Emma Versteeg

Bij Justid werkt men dagelijks met gevoelige persoonsgegevens. Het borgen van de privacy van de burgers is daarom een belangrijk onderwerp in de strategie en moet daarnaast toekomstbestendig zijn. De Rijksoverheid wil graag de mogelijkheden van algoritmes gaan ontdekken en daar waar mogelijk ook toepassen. Het onderwerp algoritmes mag daarom niet ontbreken in de strategie. Emma: ‘We wijden een deel van onze strategie aan hoe algoritmes gemaakt kunnen worden vanuit de beschikbare data en waar we op moeten letten. En heel belangrijk: als we die algoritmes gaan gebruiken, moeten we wel blijven snappen wat die algoritmes precies doen en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. De basis die ik hiermee leg, is dus niet alleen breed, maar ook waarschuwend.’

Kennis uitwisselen

Patricia Panhuis werkt sinds 2002 voor JenV en sinds 2014 voor Justid. Ze werkt als coördinator onderzoek bij de Justid Academy: de bedrijfsacademie die zich, naast het verzorgen van opleidingen voor mensen uit de verschillende justitiële ketens waarin Justid werkt, ook richt op het doen van (wetenschappelijk) onderzoek. Patricia: ‘Justid zit niet in het primaire proces van de keten, zoals de strafrechtketen, migratieketen of jeugdketens. Wij sluiten geen mensen op en bepalen niet of mensen een verblijfsvergunning krijgen. Wij zorgen er wel voor dat de functionaris die ergens in de keten een beslissing moet nemen, op tijd de cruciale informatie heeft om die te maken. Met de Justid Academy willen we de Justid-specifieke kennis die hiervoor nodig is, ontwikkelen, delen en borgen en daarmee het leervermogen van de ketens vergroten. Dit doen we bijvoorbeeld door opleidingen te verzorgen en samen te werken met het hoger onderwijs, diverse netwerken binnen J&V en onder andere het Rijks I-Traineeship.’ 

‘We werken samen toe naar een eindproduct waar Emma veel van leert én waar wij bij Justid wat aan hebben.’

Emma heeft drie mensen die haar begeleiden in haar trainee-opdracht. Met Dany Venema als officiële opdrachtgever, heeft Emma de opdracht geformuleerd. Bas van Gils is vanuit zijn kennis en expertise op het gebied van datagedreven werken, de inhoudelijke begeleider. En Patricia Panhuis begeleidt Emma in haar onderzoek en is de schakel tussen Emma en Justid. Patricia: ‘Ik verwijs haar door naar de juiste persoon, zodat ze weer verder kan. Voor het onderzoek moet ze namelijk met veel mensen spreken. Het “probleem” in dit onderzoek – het ontbreken van een datastrategie en datamanagementkaders - benadert zij vanuit de literatuur en middels gesprekken schept Emma vervolgens een beeld van dit probleem en mogelijke oplossingen. Daarmee ontwerpt ze de fundamentals.’ Een Rijks I-trainee die drie begeleiders heeft, is niet heel gebruikelijk. Patricia: ‘We vinden het fijn om Emma met z’n drieën te begeleiden. Zo houden we vinger aan de pols, blijven we op één lijn en kunnen we samen toewerken naar een eindproduct waar Emma veel van leert én waar wij bij Justid wat aan hebben.’

Justid op de kaart zetten

Patricia is erg blij met Emma en het onderzoek dat zij doet voor Justid. Ze vertelt: ‘Emma heeft tijdens haar studie heel veel kennis opgedaan en door met Emma samen te werken, halen wij deze verse kennis binnen. Het onderzoek dat zij uitvoert naar een datastrategie en datamanagementkaders brengt Justid écht verder.’ De frisse wind en verse kennis zijn echter niet de enige redenen waarom Justid opdrachtgever is bij het Rijks I-Traineeship. Patricia: ‘Het is tegenwoordig lastig om goede IT-mensen aan je te binden, ook voor ons bij Justid. We zijn namelijk niet altijd even zichtbaar als speler in de keten, maar wel een hele belangrijke. Met onze informatie helpen we organisaties als de Nationale Politie en de Rechtspraak bij het uitvoeren van hun werk. Om onze informatie te beveiligen en onze processen efficiënter te maken, hebben we goede IT’ers nodig. Dat het hoofdkantoor van Justid in Almelo is gevestigd – en daarmee niet erg centraal ligt - hielp ook niet echt mee. De afstand is altijd een probleem gebleken. Nu we allemaal thuiswerken door corona, geeft dat nieuwe mogelijkheden. De keren dat ik Emma in het echt gezien heb, zijn helaas maar op één hand te tellen. Maar het werk kan gewoon doorgaan en het contact is goed.’

Kijken wat bij je past

Onderling contact met medetrainees verloopt uiteraard ook allemaal online. Emma: ‘We hebben meerdere chatgroepen: eentje met de ICT-trainees, eentje met onze hele lichting, één met de trainees die in Amsterdam wonen, enzovoorts. Het is wel echt jammer dat we door corona de leuke dingen zoals borrels moeten missen, maar gelukkig proberen we daar wel in te compenseren online.’ Emma is erg te spreken over het traineeship: ‘De overgang van studeren en scriptie schrijven naar écht werken, vind ik heel fijn. Je hebt bovendien invloed op de opdrachten die je doet. Mijn huidige opdracht bij Justid is meer een onderzoeksopdracht. Als volgende opdracht zou ik wel meer de praktische kant op willen. Ik wil tijdens het traineeship ook echt drie heel verschillende opdrachten doen en gelukkig kan dat hier.’ 

‘Het voordeel van het Rijks I-Traineeship is dat je in drie periodes van acht maanden kunt ontdekken wat bij je past en wat je leuk vindt.’

Emma wist tijdens haar studie al dat zij voor de Rijksoverheid wilde werken. Waar binnen de Rijksoverheid, was echter nog de vraag. Emma: ‘Het voordeel van het Rijks I-Traineeship is dat je drie periodes van acht maanden bij een rijksorganisatie werkt en daar ontdekt wat bij je past en wat je leuk vindt. Wat me ook aansprak, is dat je aan de slag kan gaan met de dingen die je in het nieuws ziet en hoort. ICT is een groot topic binnen de Rijksoverheid en met de coronapandemie is alleen maar gebleken dat ICT onmisbaar is. De Rijksoverheid is hierin heel vooruitstrevend, maar we zijn er nog niet. Het Rijk beschikt namelijk over héél veel data, maar hiervan wordt maar een deel gebruikt. Aan de ene kant, omdat de wet het niet toelaat en aan de andere kant, omdat sommige processen redelijk zijn vastgeroest. Ik hoop dat ik, samen met mijn medetrainees, de Rijksoverheid een andere mindset en efficiëntere werkwijzen kan brengen. Ik denk dan ook dat wij als net-afgestudeerden, met de nieuwste kennis, hard nodig zijn binnen het Rijk. We kunnen namelijk zoveel meer data slimmer inzetten! Hier wilde ik iets aan doen en ik wilde kijken waar ik nodig ben. Daarom ben ik nu Rijks I-trainee.’